مشركين از راه خدا و كفر به آن و جلوگيريشان از رفتن شما به مسجد الحرام و بيرون كردنشان مؤمنين را از آنجا نزد خدا گناه بزرگترى است چون فتنه است و فتنه جرمش از قتل بزرگتر است و اين مشركين لا يزال با شما قتال مىكنند به اين اميد كه اگر بتوانند شما را از دينتان برگردانند و هر كس از شما از دين خود برگردد و در حال كفر بميرد اين گونه افراد اعمال نيكشان بىاجر شده در دنيا و آخرت از آن بهره مند نمىشوند و آنان اهل جهنم و در آن جاويدانند ( 217 ) . كسانى كه ايمان آوردند و كسانى كه مهاجرت كردند و در راه خدا جهاد نمودند آنان اميدوار رحمت خدا باشند كه خدا غفور و رحيم است ( 218 ) . بيان آيات « * ( كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَهُوَ كُرْه لَكُمْ ) * . . . » كتابت همانطور كه مكرر گذشت ظهور در واجب شدن دارد ، البته اگر كلام در زمينه تشريع باشد ، و امام اگر زمينه كلام تكوين باشد ، و در چنين زمينه اى مثلا بفرمايد : ( كتب اللَّه ) ، آن وقت معناى راندن قضا را مىدهد . و چون زمينه گفتار مساله تشريع است كلمه ( كتب ) معناى ( واجب شد ) را مىدهد ، پس آيه دلالت دارد بر اينكه جنگ و قتال بر تمامى مؤمنين واجب است ، چون خطاب متوجه مؤمنين شده ، مگر كسانى كه دليل آنها را استثنا كرده باشد ، مانند آيه : « لَيْسَ عَلَى الأَعْمى حَرَجٌ وَلا عَلَى الأَعْرَجِ حَرَجٌ ، وَلا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ » « 1 » و آيات و ادله ديگر . و در آيه مورد بحث نفرمود : ( كتب اللَّه ) خدا بر شما واجب كرد ، بلكه فرمود ( كتب ) بر شما واجب شد ، و اين بدان جهت است كه در ذيل آن دارد * ( ( وَهُوَ كُرْه لَكُمْ ) ) * ، و در چنين مقامى نام خدا بردن و فاعل را معرفى كردن نوعى هتك حرمت خداست ، و تعبير به صيغه مجهول نام خداى عز اسمه را از سبكى و استخفاف حفظ مىكند ، چون در آيه فرمانى صادر شده كه مورد كراهت مؤمنين است . و كلمه ( كره ) به ضمه كاف به معناى مشقتى است كه انسان از درون خود احساس كند حال چه از ناحيه طبع باشد و يا از ناحيه اى ديگر و كلمه ( كره ) با فتحه كاف به معناى مشقتى است كه از خارج به انسان تحميل شود ، مثل اينكه انسانى ديگر او را به كارى كه نمىخواهد مجبور سازد ، و در قرآن كريم آمده : « لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً » « 2 » و نيز آمده : « فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً » « 3 » .

--> ( 1 ) بر نابينا و لنگ و بيمار حرجى در ترك جهاد نيست . « سوره نور آيه 61 » ( 2 ) اين عمل بر شما حلال نيست كه با تهديد از زنان ارث ببريد . « سوره نساء آيه 18 » ( 3 ) به آسمان و زمين گفت : بايد بيائيد چه به رغبت و چه به زور . « سوره فصلت آيه 11 »